عذابه بفضله و رحمته . و « ذهبا » نصب او بر تمييز ( 1 ) است لتمام الاسم ، براى آن كه اسم به اضافه تمام است ، و امتنع ( 2 ) من الاضافة مرّة اخرى فلمّا تمّ الاسم نصب ما بعده حملا على تمام الكلام في قوله ( 3 ) : طاب زيد نفسا ، حملا على المفعول به و تشبيها به في قولك : ضرب زيد عمرا ( 4 ) . و قوله : * ( وَلَوِ افْتَدى بِه ) * ، هم از آن باب است كه گفتيم كه : فعل لغيره و افتعل لنفسه ، يقال : فدا فلان فلانا و افتدى نفسه . انس مالك روايت كرد از رسول - صلَّى اللَّه عليه و سلَّم ( 5 ) - كه گفت : روز قيامت كافران ( 6 ) را به كنار دوزخ آرند ، او را گويند : اگر تو را زمين پر از زر بودى خويشتن را فديه كردى يا نه ؟ گويد : آرى ! گويد ( 7 ) : از تو كم از اين خواستند اجابت نكردى . * ( أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ ) * ، اى مولم ، ايشان را عذابى بود دردناك . * ( وَما لَهُمْ مِنْ ناصِرِينَ ) * ، ايشان ( 8 ) را هيچ يارى نبود ، نه بر طريق ( 9 ) مغالبه ، نه بر طريق شفاعت . * ( لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ ) * - الاية . عبد اللَّه عبّاس گفت : مراد به « برّ » در آيت بهشت است ، يعنى به بهشت نرسى ( 10 ) تا خرج نكنى ( 11 ) آنچه دوستتر دارى ( 12 ) ، به آنچه دوستتر داريد ( 13 ) نرسى ( 14 ) تا آنچه دوستتر داريد ( 15 ) ندهى ( 16 ) . اين قول عبد اللَّه عبّاس و مجاهد و سدّى و عمرو بن ميمون است . عطيّه گفت : مراد به « برّ » طاعت است كه نقيض او فجور بود ، و « برّ » نقيض فاجر باشد . و ابو روق گفت : مراد به « برّ » خير است . مقاتل بن حيّان گفت : مراد تقوى است . حسن بصرى گفت ( 17 ) : از جمله ابرار نباشند ( 18 ) تا انفاق احبّ الاموال

--> ( 1 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب : تميز . ( 2 ) . دب ، آج ، لب ، مب ، مر : فامتنع . ( 3 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : قولك . ( 4 ) . دب ، مب ، مر : عمروا . ( 5 ) . آج ، لب ، فق : رسول عليه السلام ، دب : رسول ص و آله . ( 6 ) . دب : كافر . ( 7 ) . دب ، مب ، مر : گويند . ( 8 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : و ايشان . ( 9 ) . مب ، مر : طريقه . ( 14 - 10 ) . مب ، مر : نرسيد . ( 11 ) . مب ، مر : نكنيد . ( 12 ) . مب ، مر : داريد . ( 15 - 13 ) . دب ، آج ، لب ، فق : دارى / داريد . ( 16 ) . مب ، مر : ندهيد . ( 17 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر مراد . ( 18 ) . دب : نباشد .